Doğum Kontrolünde Yöntemleri: Spermisit, Prezervatif, Sünger, Diyafram ve Servikal Kapak

Doğum Kontrolü Yöntemleri Nelerdir?

Doğum kontrolünü yöntemleri, erkek sperminin kadının yumurtasına ulaşmasını önleyen engeller olarak işlev görür. Bazı “bariyer” yöntemleri cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (STD) karşı da koruma sağlar. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ile ilgili detaylı bilgi almak için tıklayın. Çoğu eczanede birkaç doğum kontrol yöntemi (spermisit, prezervatif ve sünger) satın alınabilir. Diğerleri (diyafram ve servikal kapak) bir sağlık uzmanı tarafından reçete edilmelidir.

Gebeliği önlemede doğum kontrolünü yöntemleri ne kadar etkilidir?

Bariyer yöntemleri, gebeliği önlemede doğum kontrol implantı, enjeksiyon veya intrauterin cihaz (RİA) gibi diğer doğum kontrol yöntemleri kadar etkili değildir. Yılda 100 kadından 18-28'i kadın bariyer yöntemlerini kullanırken hamile kalır. Her cinsel ilişki sonrasında doğru kullanıldıklarında etkili bir şekilde çalışırlar. Bir doğum kontrol metodu kullanmadan cinsel ilişki hamileliğe neden olabilir. Bariyer yöntemi cinsel ilişki sırasında yerinden acil kontrasepsiyon düşünebilirsiniz.

Spermisit nedir ve nasıl kullanılır?


Spermisit, spermi inaktive eden bir kimyasaldır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çoğu spermisit, nonoksinol-9 adı verilen bir kimyasal içerir. Spermisit tek başına veya zaten bir spermisit içeren sünger hariç diğer tüm bariyer yöntemleriyle kullanılabilir. Köpükler, kremler ve jel gibi birçok farklı formlarda bulunmaktadır.

Tek başına kullanıldığında, servikse yakın vajinaya bir spermisit yerleştirilmelidir. Spermisitin etkili olması için yerleştirildikten sonra 10-15 dakika beklemeniz gerekir. Cinsel ilişki öncesinden ne zaman kullanmanız gerektiğini ilacın paketinde bulabilirsiniz. Spermisitlerin yerleştirildikten sonra sadece 1 saat etkili olduğunu unutmayın. Her cinsel ilikşi öncesinde spermisitleri tekrar kullanmalısınız. Yerleştirdikten sonra en az 6 saat boyunca spermisitleri çıkarmayın veya çıkarmaya çalışmayın.

Spermisit kullanmanın yararları, riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Yararları:

  • Spermisitlerin kullanımı kolaydır ve birçok eczaneden temin edebilirsiniz.

  • Kullanımı diğer doğum kontrol yöntemlerine göre daha az maliyetlidir.

  • Bir kadının doğal hormonları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • Emziriyorsanız spermisitler süt tedarikini etkilemez.

Olası riskler ve yan etkiler:

  • Spermisitler vajinal yanma ve tahrişe neden olabilir.

  • Bazı insanlar spermisite alerjidir ve reaksiyon gösterebilir.

  • Nonoksinol-9 içeren spermisitler, insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile enfeksiyon da dahil olmak üzere STI'lara karşı koruma sağlamaz ve günde birçok kez kullanılırsa enfekte olmuş bir partnerden HIV alma riskini artırabilir. Spermisitler sadece tek bir cinsel partneriniz varsa ve her ikiniz de HIV enfeksiyonu riski düşükse kullanılmalıdır.

Prezervatif nedir ve nasıl kullanılır?

Prezervatif, spermin rahme girmesini ve yumurtaya ulaşmasını engelleyen fiziksel bir bariyer görevi görür. İki tür mevcuttur:

Erkek kondomu, cinsel ilişki sırasında dik penisin üzerine giyilen lateks (kauçuk), poliüretan (plastik) veya doğal (hayvan) zardan yapılmış ince bir kılıftır. Lateks ve poliüretan prezervatifler, HIV de dahil olmak üzere birçok STD’ye karşı en iyi korumayı sağlar.

Bir kadın prezervatifi vajinayı çizen ince bir plastik poşettir. Servikste kapalı bir iç halka ve vajinanın açıklığında bir dış halka ile yerinde tutulur. STD’ye karşı belli bir oranda koruma koruma sağlar.

Hem prezervatif hem de spermisit gibi başka bir yöntem kullanmak hamilelik ve STD'lere karşı korunmanın en iyi yoludur. Prezervatifler yırtılmalarını veya kırılmalarını önlemek ve tahrişi azaltmak için bir yağlayıcı ile kullanılmalıdır. Sadece lateks prezervatifli su bazlı veya silikon yağlayıcılar kullanın ve erkek ve dişi prezervatifi birlikte kullanmayın. Kullanımdan sonra prezervatifleri atın.


Yararları:

  • Prezervatifler diğer doğum kontrol yöntemlerinden daha ucuzdur ve birçok mağazadan satın alınabilir.

  • Bir kadının doğal hormonları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • Doğumdan hemen sonra kullanılabilirler. Emziriyorsanız süt tedarikini etkilemezler.

  • Lateks ve poliüretan prezervatifler STD’ye karşı mevcut en iyi korumayı sağlar.

  • Dişi prezervatif cinsel ilişkiden 8 saat öncesine kadar kullanılabilir.

Olası riskler ve yan etkiler:

  • Bazı insanlar lateks veya poliüretana alerjiktir ve reaksiyon gösterebilir.

Contraception sponge(Sünger) nedir ve nasıl kullanılır?

Sünger, spermisit içeren yumuşak köpükten yapılmış yuvarlak bir cihazdır. Serviksi örtmek için vajinaya sokulur ve spermin rahme girmesini önler. Spermisit ayrıca spermi inaktive eder. Sünger, HIV de dahil olmak üzere STD’ye karşı koruma sağlamaz.

Sünger, cinsel ilişkiden 24 saat öncesine kadar yerleştirilebilir ve ilişki sonrasında en az 6 saat yerinde bırakılmalıdır. Sünger toplam 30 saatten fazla kullanılmamalıdır. Bu zaman diliminde cinsel ilişki tekrarlanırsa, süngeri değiştirmeniz gerekmez. Kullandıktan sonra süngeri atın.

Sünger doğum yapan kadınlarda daha az etkilidir. Süngeri bebek sahibi olduktan sonra kullanmak istiyorsanız, doğumdan sonra uterus ve serviks normal boyutuna dönene kadar 6 hafta beklemelisiniz.

Süngeri kullanmanın yararları, riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Yararları:

  • Birçok mağazadan satın alınabilir.

  • Bir kadının doğal hormonları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • Her sünger, 24 saatlik bir süre boyunca tekrarlanan cinsel ilişki için yeterli spermisit içerir.

  • Emziriyorsanız süt tedarikini etkilemez.

Olası riskler ve yan etkiler:

  • Süngerdeki spermisit enfekte olmuş bir partnerden STD alma riskini artırabileceğinden, süngeri yalnızca bir partneriniz var ise ve her ikiniz de HIV enfeksiyonu riski düşükse kullanmalısınız.

  • Kullanımı vajinal yanmaya ve spermisitten tahrişe neden olabilir. Bazı insanlar spermiside veya süngerde bulunan poliüretan veya sülfitlere karşı alerjikdir ve reaksiyon gösterebilir.

  • Sünger kullanırken toksik şok sendromu deneyimlemek nadirdir, ancak birkaç kadında meydana gelmiştir. Adet döneminiz boyunca, 6 haftadan daha az bir süre önce doğum yaptıysanız veya daha önce bir tampon veya süngerden toksik şok sendromunuz varsa kullanmayın. Süngeri toplam 30 saatten fazla vajende tutmamak gerekir.

Diyafram nedir ve nasıl kullanılır?

Diyafram, vajinaya uyan ve serviksi örten silikon veya lateksten yapılmış küçük, kubbe şeklinde bir cihazdır. Spermisit ile kullanılmalıdır. İki tip diyafram vardır:

  1. Bir sağlık uzmanı tarafından takılması gereken ayrı ayrı boyutlandırılmış diyafram

  2. Tüm kadınlara en çok uyan ancak hepsine uymayan tek boyutlu diyafram. Her ikisi de HIV dahil STD’ye karşı koruma sağlamalıdır.

Doğumdan sonra diyafram kullanmak için 6 hafta beklemelisiniz, rahim ve serviks normal boyuta dönene kadar. Diyafram cinsel ilişkiden sonra 6 saat, ancak toplam 24 saatten fazla olmamalıdır. Bu süre içinde tekrar seks yaparsanız, diyaframı çıkarmadan daha fazla spermisit uygulayın. Daha sonra diyaframı çıkarmadan önce 6 saat daha beklemeniz gerekir.

Diyafram kullanmanın yararları, riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Yararları:

  • Bir kadının doğal hormonları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • Emziriyorsanız süt tedarikini etkilemez.

  • Cinsiyetten saatler önce kullanılabilir..

Olası riskler ve yan etkiler:

  • Diyaframla kullanılan spermisit, enfekte olmuş bir eşten HIV alma riskini artırabileceğinden, diyaframı yalnızca bir cinsel partneriniz varsa ve her ikiniz de HIV enfeksiyonu riski düşükse kullanmalısınız.

  • Diyafram ve spermisit kullanımı, vajinal yanmaya ve spermisitten tahrişe neden olabilir. Bazı insanlar spermisite veya latekse alerjisi vardır ve reaksiyon gösterebilir.

  • Diyafram ve spermisit kullanımı idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabilir.

  • Diyafram kullanımından toksik şok sendromu meydana gelmiştir. Riski azaltmak için diyaframı 24 saatten fazla bırakmayın.

Servikal kapak nedir ve nasıl kullanılır?

Servikal kapak, servikse sıkıca oturan ve emme yoluyla yerinde kalan küçük bir plastik kubbedir. Spermin uterusa girmesini önlemek için bir bariyer görevi görür. Spermisit ile kullanılmalıdır. Amerika Birleşik Devletleri'nde mevcut olan tip üç boyuttadır. Kapak, HIV de dahil olmak üzere STD’ye karşı koruma sağlamaz.

Bir bebek sahibi olduktan sonra veya kilo alımı veya kaybından sonra tekrar takma gerekebilir. Servikal kapak doğum yapan kadınlarda daha az etkilidir. Rahim ve serviks normal boyuta dönene kadar kapağı kullanmak için doğum yaptıktan sonra 6 hafta beklemelisiniz.

Servikal kapağı kullanmanın yararları, riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Yararları:

  • Bir kadının doğal hormonları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

  • Emziriyorsanız süt tedarikini etkilemez.

  • Cinsiyetten 40 saat öncesine kadar eklenebilir.

Olası riskler ve yan etkiler:

Servikal kapakla kullanılan spermisit, enfekte olmuş bir eşten HIV alma riskini artırabildiğinden, servikal kapağı yalnızca bir cinsel partneriniz varsa ve her ikiniz de HIV enfeksiyonu riski düşükse kullanmalısınız.

Başlığın kullanılması vajinal tahrişe veya kokuya neden olabilir.

Artmış bir enfeksiyon ve toksik şok sendromu riskinden kaçınmak için, adet döneminiz boyunca servikal kapak kullanılmamalıdır.


Konu ile alakalı olan cinsel yolla bulaşan hastalıklar makalemizin için tıklayın.

Doç. Dr. Alper Karalök detaylı CVsi için tıklayın.


0 görüntüleme

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Copyright  © 

Berk ZEYREK tarafından Alper Karalök için Hazırlanmıştır